 |
รางวัล The Brain Prize ประจำปี 2569 มอบให้แก่ศาสตราจารย์ David Ginty (สหรัฐอเมริกา) และศาสตราจารย์ Patrik Ernfors (สวีเดน) สำหรับการค้นพบระดับบุกเบิกครั้งสำคัญเกี่ยวกับรูปแบบที่ระบบประสาทตรวจจับและประมวลผลการสัมผัสและความเจ็บปวด ผลงานของทั้งสองท่านได้พลิกโฉมเนื้อหาในตำราวิชา และเปิดแนวทางใหม่ให้แก่การพัฒนาวิธีการรักษาแบบมุ่งเป้าสำหรับภาวะต่าง ๆ อาทิ อาการปวดเรื้อรัง และภาวะไวต่อการสัมผัสสูงผิดปกติ
โคเปนเฮเกน, เดนมาร์ก, 5 มีนาคม 2569 /PRNewswire/ — ระบบประสาทรับความรู้สึกทางกาย (somatosensory system) ทำให้เรามีความสามารถรับรู้ร่างกายของตนเองและการปฏิสัมพันธ์ทางกายภาพระหว่างร่างกายกับโลกภายนอก การรับรู้ทางการสัมผัสช่วยให้เรารับรู้ได้ถึงสายลมที่พัดผ่าน รูปร่างและพื้นผิวของวัตถุที่อยู่ในมือ หรือการสัมผัสทางกายจากผู้อื่น นอกจากนี้ยังให้ข้อมูลป้อนกลับทางประสาทสัมผัสที่สำคัญอย่างยิ่ง ซึ่งควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายและการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมภายนอก ระบบรับความรู้สึกทางกายยังครอบคลุมถึงความสามารถในการรับรู้ความเจ็บปวดของเราด้วย ความเจ็บปวดอาจเกิดจากสิ่งเร้าทางกล ความร้อน และสารเคมีที่เป็นอันตราย แม้จะเป็นประสบการณ์ที่ไม่พึงประสงค์ แต่ความเจ็บปวดก็มีความจำเป็นต่อการอยู่รอด เพราะทำหน้าที่เป็นระบบเตือนภัยที่ช่วยปกป้องเราจากสิ่งที่เป็นอันตราย ความบกพร่องของความสามารถตามปกติในการรับรู้การสัมผัสและความเจ็บปวด อาจนำไปสู่ภาวะรุนแรง รวมทั้งบั่นทอนและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ซึ่งรวมถึงภาวะไวต่อการสัมผัสสูงผิดปกติ ซึ่งพบได้ในความผิดปกติด้านพัฒนาการหลายประเภท และอาการปวดเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อผู้คนนับล้านทั่วโลก
HM The King of Denmark, patron of The Brain Prize, attending the prize ceremony 2025.
แม้ว่าจะมีการศึกษาด้านการรับรู้การสัมผัสและความเจ็บปวดมานานกว่า 150 ปี แต่ Patrik Ernfors จากสถาบัน Karolinska Institutet ประเทศสวีเดน และ David Ginty จากคณะแพทยศาสตร์ฮาร์วาร์ด (Harvard Medical School) สหรัฐอเมริกา ได้ปฏิวัติวงการนี้ใหม่ด้วยการค้นพบรูปแบบที่เซลล์ประสาทในผิวหนังแปลงสิ่งเร้าที่ก่อให้เกิดความเจ็บปวด อุณหภูมิความร้อน และแรงกระทำทางกล เช่น การลูบไล้ การสั่นสะเทือน หรือการกดทับ ให้กลายเป็นสัญญาณประสาท นอกจากนี้ พวกเขายังได้ทำแผนที่เส้นทางการส่งผ่านสัญญาณเหล่านี้ไปยังไขสันหลังและผ่านการประมวลผลภายในไขสันหลัง แล้วจึงส่งต่อไปยังสมอง ซึ่งเป็นบริเวณที่การรับรู้ รวมถึงปฏิกิริยาทางอารมณ์และพฤติกรรมต่อปฏิสัมพันธ์ของเรากับโลกทางกายภาพ ได้ถูกสร้างขึ้น
การค้นพบร่วมกันของทั้งสองท่านได้พลิกโฉมหลักการพื้นฐานเกี่ยวกับการรับความรู้สึกทางกายที่ปรากฏในตำรา และวางรากฐานให้แก่การพัฒนาวิธีการรักษาแบบมุ่งเป้ายุคใหม่ สำหรับอาการปวดและความผิดปกติของระบบรับความรู้สึกทางกาย โดยอาศัยความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับชนิดของเซลล์ประสาทเฉพาะทางรวมถึงเส้นทางการส่งสัญญาณประสาทที่เกี่ยวข้อง
ศาสตราจารย์ Andreas Meyer-Lindenberg ประธานคณะกรรมการคัดเลือกผู้ได้รับรางวัล The Brain Prize ได้อธิบายเหตุผลในการมอบรางวัลประจำปี 2569 ให้แก่ศาสตราจารย์ David Ginty และศาสตราจารย์ Patrik Ernfors ไว้ดังนี้:
“การรับความรู้สึกทางกายเป็นสิ่งที่กำหนดความสมบูรณ์ของร่างกาย และเป็นเส้นแบ่งระหว่างร่างกายกับโลกภายนอก ดังนั้นจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการรับรู้ความรู้สึกถึงตัวตนทางกายภาพของเรา และต่อปฏิสัมพันธ์ของเรากับสิ่งแวดล้อมรอบตัว ความสามารถในการตรวจจับและตีความการสัมผัส ความเจ็บปวด อาการคัน และอุณหภูมิ ขึ้นอยู่กับความหลากหลายอันน่าทึ่งของเซลล์ประสาทรับความรู้สึกส่วนปลาย เซลล์ค้ำจุน (supporting cell) และวงจรประสาทในไขสันหลังและก้านสมองที่จัดระเบียบอย่างแม่นยำ ด้วยการค้นพบและจำแนกชนิดของเซลล์ประสาทรับความรู้สึกที่แตกต่างกัน การเชื่อมโยงเซลล์เหล่านี้เข้ากับอวัยวะปลายทางและเส้นทางส่งสัญญาณแบบเฉพาะเจาะจง ตลอดจนการพัฒนาเครื่องมือทางพันธุกรรมและโมเลกุลแบบใหม่ที่ถูกนำไปใช้อย่างแพร่หลาย ทำให้ผลงานของทั้งสองท่านกลายเป็นพิมพ์เขียวสำคัญในการทำความเข้าใจการรับรู้การสัมผัสในภาวะปกติ และช่วยระบุได้อย่างแม่นยำว่าความผิดปกติเกิดขึ้นตรงจุดใดในภาวะต่าง ๆ เช่น อาการปวดเรื้อรัง รวมถึงภาวะไวต่อสิ่งเร้าสูงผิดปกติหรือช้าผิดปกติ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับโรคของระบบประสาท”
ในนามของมูลนิธิ Lundbeck Foundation ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Lene Skole ได้กล่าวแสดงความยินดีอย่างสุดซึ้งแก่ผู้ได้รับรางวัลทั้งสองท่านว่า:
“ความสามารถของเราในการรับรู้การสัมผัสและความเจ็บปวด อาจเป็นหนึ่งในประสาทสัมผัสที่ถูกมองข้ามคุณค่ามากที่สุด ทั้งที่เป็นสิ่งมอบความรู้สึกถึงตัวตนและการมีปฏิสัมพันธ์ของเรากับโลกภายนอก หากปราศจากสิ่งนี้ เราอาจรู้สึกราวกับไร้ตัวตน ซึ่งเป็นสิ่งที่ยากจะจินตนาการได้ และเพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญใหญ่หลวงของมันอย่างลึกซึ้ง เราเพียงต้องพิจารณาว่าเกิดอะไรขึ้นเมื่อการรับรู้การสัมผัสและความเจ็บปวดทำงานผิดปกติ องค์ความรู้ใหม่ที่เป็นพื้นฐานด้านประสาทวิทยาของการรับรู้การสัมผัสและความเจ็บปวดที่ Patrik Ernfors และ David Ginty ได้มอบให้ นับเป็นสิ่งน่าทึ่งอย่างแท้จริง และนำมาซึ่งความหวังแก่ผู้ป่วยที่ต้องเผชิญกับภาวะความผิดปกติต่าง ๆ เช่น อาการปวดเรื้อรัง เรามีความยินดีอย่างยิ่งที่ได้มอบรางวัล The Brain Prize ประจำปี 2569 ให้แก่นักวิทยาศาสตร์ผู้ทรงคุณวุฒิและมีผลงานที่โดดเด่นทั้งสองท่าน”
ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ brainprize.org
รูปภาพ – https://mma.prnasia.com/media2/2920162/The_Lundbeck_Foundation_Photo.jpg?p=medium600
โลโก้ – https://mma.prnasia.com/media2/2696560/5823277/The_Brain_Prize_logo.jpg?p=medium600
